Hoe ver moet een mestsilo van een woning staan?

De afstand tussen een mestopslag en een woning wordt niet bepaald door de inhoud van de silo, maar door het grondvlak. Het Besluit kwaliteit leefomgeving werkt in artikel 5.123 met twee grenzen: 350 vierkante meter en 750 vierkante meter. Daaronder geldt 50 meter, daartussen 100 meter, en boven de 750 vierkante meter gelden de instructieregels niet meer en beslist de gemeente. Wie dat weet vóór het ontwerp, kiest een andere silo dan wie het achteraf hoort.

De regel zelf

Artikel 5.123 van het Besluit kwaliteit leefomgeving geeft de gemeente instructieregels voor de afstand tussen een opslag van drijfmest, digestaat of dunne fractie en een geurgevoelig gebouw. Er zijn twee variabelen: het gezamenlijke oppervlak van de opslagen, en de vraag of het gebouw een functionele binding heeft met de veehouderij — een bedrijfswoning bijvoorbeeld.

1. Gezamenlijk oppervlak kleiner dan 350 m²: 50 meter tot een geurgevoelig gebouw zonder functionele binding, en 25 meter bij een gebouw met functionele binding.
2. Gezamenlijk oppervlak van 350 tot 750 m²: 100 meter zonder functionele binding, en 50 meter met functionele binding.
3. Gezamenlijk oppervlak groter dan 750 m²: de instructieregels gelden niet. De gemeente stelt zelf regels in het omgevingsplan en beoordeelt de geursituatie bij de vergunning.

Anders dan bij sommige andere opslagvormen maakt het hier niet uit of het gebouw binnen of buiten de bebouwde kom staat. En let op het woord gezamenlijk: het gaat om alle mestopslagen op de locatie samen, niet om de silo die u nu bijbouwt.

Wat dat betekent in meters doorsnede

De grenzen staan in vierkante meters, maar u bouwt in diameters. Voor een ronde silo geldt dat het grondvlak gelijk is aan π maal het kwadraat van de straal. Omgerekend:

1. 350 m² komt overeen met een doorsnede van ongeveer 21,1 meter.
2. 750 m² komt overeen met een doorsnede van ongeveer 30,9 meter.

Een enkele silo tot ruwweg 21 meter doorsnede valt dus in de klasse van 50 meter. Tussen 21 en 31 meter doorsnede komt u in de klasse van 100 meter. Staat er al een opslag op het erf, dan tellen de grondvlakken op en schuift u sneller een klasse omhoog dan u zou denken.

De consequentie die zelden genoemd wordt: bouw hoger, niet breder

De afstandseis kijkt naar oppervlak. Het volume dat u nodig heeft, is een gegeven. Dus wie hetzelfde volume in een hogere, smallere silo onderbrengt, blijft in een lagere afstandsklasse dan wie hetzelfde volume breed en laag uitvoert.

Een rekenvoorbeeld. 1.400 kubieke meter in een silo van 4 meter vloeistofhoogte vraagt 350 vierkante meter grondvlak: u zit precies op de grens. Datzelfde volume in een silo van 6 meter hoogte vraagt 233 vierkante meter: ruim binnen de eerste klasse, en dus 50 meter in plaats van 100 meter tot de buren.

Daar zit meteen een bouwkundig onderscheid. De vloeistofdruk neemt toe met de hoogte, en de wand wordt daarop berekend. Bij een ter plaatse gestorte silo worden wanddikte en wapening per project bepaald: onderaan zwaarder waar de druk het hoogst is, bovenaan lichter. De hoogte is dan een ontwerpkeuze. Bij een opbouw uit geprefabriceerde elementen is de hoogte gebonden aan de beschikbare elementmaten, en wordt breder bouwen al snel de weg van de minste weerstand — met een afstandsklasse als gevolg.

Let ook op de tweede grens: 2.500 kubieke meter

Naast het grondvlak bestaat er een volumegrens. Een opslag van meer dan 2.500 kubieke meter of meer dan 750 vierkante meter geldt als grote mestopslag, en daarvoor is een omgevingsvergunning nodig. Die twee grenzen liggen niet op dezelfde plaats:

1. Bij een grondvlak van 350 m² bereikt u 2.500 m³ bij ongeveer 7,1 meter vloeistofhoogte.
2. Bij een grondvlak van 750 m² bereikt u 2.500 m³ al bij 3,3 meter vloeistofhoogte.

Hoger bouwen houdt u dus binnen de gunstigste afstandsklasse, maar brengt u eerder bij de volumegrens. De optimale silo zit vrijwel altijd tussen die twee in, en waar precies verschilt per erf. Wat er procedureel verandert zodra u boven een grens uitkomt, staat in het artikel over melding of vergunning bij een mestsilo.

Wat u meeneemt naar het ontwerp

1. Meet eerst de afstanden van de beoogde plek tot elk geurgevoelig gebouw in de omgeving, en noteer per gebouw of er functionele binding is.
2. Tel de bestaande opslag mee. De grens geldt voor het gezamenlijke oppervlak op de locatie.
3. Bepaal daarna pas de vorm. Volume is een eis, verhouding is een keuze — en die keuze bepaalt uw afstandsklasse.
4. Controleer het omgevingsplan van uw gemeente. Boven 750 m² gelden de instructieregels niet en zijn de lokale regels bepalend.
5. Vraag uw leverancier welke hoogtes mogelijk zijn voordat u een plattegrond vastlegt. Als hoogte niet vrij te kiezen is, is uw afstandsklasse dat feitelijk ook niet.

Kort samengevat

Niet de inhoud maar het grondvlak bepaalt hoe ver uw mestopslag van de buren moet blijven: 50 meter tot 350 vierkante meter, 100 meter tot 750 vierkante meter, en daarboven wat de gemeente bepaalt. De enige knop waar u zelf aan kunt draaien, is de verhouding tussen hoogte en diameter.

Meer over de opbouw en de mogelijke maten leest u op de pagina over de betonnen mestsilo. Voor een berekening op uw eigen perceel: neem contact op.

Deze tekst geeft de hoofdlijn van de regelgeving weer en is geen juridisch advies. Voor uw specifieke situatie geldt wat uw bevoegd gezag voorschrijft.